Liturgiczna Służba Ołtarza

Stopnie ministranckie

I. Kandydat
W roku przyjęcia do I Komunii Świętej (lub według wspólnego rozeznania Rodziców i Księdza Proboszcza - wcześniej) młodzieniec wraz z jednym z Rodziców zgłasza się do Księdza Proboszcza z zamiarem odbycia stażu kandydackiego. Promocja na Kandydatów odbywa się na zakończenie Białego Tygodnia. Strojem Kandydata jest szarfa.

II. Ministrant
Po odbyciu stażu kandydackiego i komisyjnym stwierdzeniu poprawności służenia do Mszy św. w tygodniu i w Niedziele Zwykłe (I ewaluacja. Komisja: jeden z Kapłanów, Kościelny, Prezes Ministrantów, Ministrant-Sekretarz, ew. zaproszony Ministrant-Senior) na zakończenie Białego Tygodnia następuje "zmiana warty" - szarfy wędrują do nowych Kandydatów, a dotychczasowi Kandydaci stają się Ministrantami, przywdziewając kołnierze zwyczajne.

W czasie posługi ministranckiej można i należy zdobywać sprawności, wymagające szeregu kompetencji:

Sygnalista: uważna obserwacja i wsłuchanie się w tekst liturgii w celu nadawania właściwych sygnałów dzwonkami i gongiem, praktyka rytmicznego i estetycznego wydawania dźwięków z dostępnych liturgicznych urządzeń sygnałowych, z sygnaturką włącznie, znajomość miejsca w szyku oraz sygnałów podczas procesji liturgicznych. Preferowana dyspozycja: Artysta-Łącznościowiec;
Ministrant Ołtarza: przygotowanie darów: woda, wino, naczynia i bielizna liturgiczna, przemieszczanie przedmiotów liturgicznych, włącznie z księgami, mikrofonem, tronem eucharystycznym na, poza i w obrębie ołtarza, znajomość procesów puryfikacji w celu odróżnienia naczyń liturgicznych dostępnych do napełnienia od naczyń użytych i niedostępnych dla osób nie będących Szafarzami Zwyczajnymi i Nadzwyczajnymi Komunii Świętej. Preferowana dyspozycja: Magazynier-Konstruktor;
Ministrant Księgi: zgrabność ruchów i wytrzymałość fizyczna przy przenoszeniu uniesionej Księgi (Lekcjonarza / Ewangeliarza) w procesji wejścia i wyjścia podczas Mszy Świętej, ogólna wiedza nt. treści ksiąg liturgicznych, zwłaszcza Mszału, Lekcjonarza i Agendy Liturgicznej, towarzyszenie kapłanowi z księgami liturgicznymi tam, gdzie zajętość rąk celebransa lub powaga obrzędu tego wymaga. Preferowana dyspozycja: Sztangista-Bibliotekarz;
Starszy Ministrant Księgi: posiada szczegółową wiedzę nt. Ksiąg Liturgicznych. Potrafi w ciągu 10 minut znaleźć formularz mszalny, czytania oraz ew. błogosławieństwa liturgiczne i modlitwy paraliturgiczne na dany dzień. Jest w stanie przeprowadzić celebransa przez całą liturgię zgodnie z Archidiecezjalnym Kalendarzem Liturgicznym na dany dzień. Preferowana dyspozycja: Zwiadowca Ksiąg;
Ministrant Światła: umiejętność bezpiecznego i skutecznego użytkowania źródeł otwartego ognia: m.in. zapałek i zapalniczki, znajomość ilości i rodzajów świec zapalanych przy poszczególnych akcjach liturgicznych, praktyczna znajomość choreografii procesji: wejścia, Ewangelii, Darów i Wyjścia, wytrzymałość fizyczna wymagana do godnego niesienia świec z lichtarzami oraz towarzyszenia Znakowi Wiary w procesjach, umiejętność rozpalenia i obsługi Ognia Paschalnego. Preferowana dyspozycja: Młodszy Druh Strażak;
Ministrant Krzyża: wytrzymałość fizyczna wymagana do godnego niesienia oraz trzymania Znaku Wiary w procesjach, orientacja w terenie zwłaszcza w czasie procesji eucharystycznej Bożego Ciała, godna postawa ciała podczas statycznej prezentacji Krzyża - Sztandaru Chrystusa - podobnie jak w Poczcie Sztandarowym. Preferowana dyspozycja: Młodszy Chorąży;
Ministrant Kadzidła: rozpalanie węgielków i utrzymanie oraz bezpieczne użytkowanie ognia kadzielnego, ruchy trybularzem, właściwe ustawienie podczas nabożeństw oraz procesji liturgicznych, bezpieczne wygaszenie ognia kadzielnego, utrzymanie w schludności oraz technicznej użyteczności trybularza i łódki. Preferowana dyspozycja: Chemik-Pirotechnik;

Sprawności najlepiej zdobywać w parze z pełnym Akolitą. Dobrze, gdy każdy Ministrant ma własnego Opiekuna Akolitę.

III. Akolita
Specyfiką posługi Akolity w odróżnieniu od Ministranta jest umiejętność służenia podczas uroczystych celebr parafialnych i ponadparafialnych (dekanalnych, diecezjalnych, narodowych), zarówno w świątyni jak i w plenerze (Procesje, Drogi Krzyżowe, Msze Wigilii odpustowych na Cmentarzu Parafialnym, Wszystkich Świętych i Dzień Zaduszny, Dożynki), podczas Odpustów, Nabożeństw, Bierzmowania, I Komunii Świętej, Świętego Triduum Paschalnego, Pasterki i uroczystości wymagających pełnego zestawu sprawności. Nominacja na pełnego Akolitę wiąże się więc z opanowaniem w czasie posługi od Rocznicy I Komunii Świętej do Bierzmowania wszystkich sprawności i kompetencji. Ostatecznym egzaminem jest posługa liturgiczna podczas własnej Mszy św. Bierzmowania. Uroczysta promocja następuje na Sumie w niedzielę następującą po wspomnieniu Św. Stanisława Kostki (18 września) - Patrona Ministrantów. W tym momencie mamy do czynienia z "Pełnym Ministrantem". Strojem wyróżniającym Akolity jest Kołnierz z Kapturem

IV. Lektor
Co prawda "czytać każdy może" i podczas liturgii jest to jak najbardziej wskazane, zwłaszcza jeśli tekst został dobrze przygotowany. Niektórym Dzieciom Pierwszokomunijnym nawet nieźle wychodzi. Ale... dia... a raczej Anioł tkwi tutaj w szczegółach, gdzie potrzebne są:

skuteczna walka z własną tremą przed wystąpieniem publicznym;
oswojenie z mikrofonem i własnym głosem słyszanym przez nagłośnienie;
skupienie na tekście i jego podaniu, nie na otoczeniu;
dostosowanie tempa czytania, zwykle ze stresu czyta się dwa razy szybciej niż powinno, czasem jednak akcja opisywana w czytaniu wymaga większej dynamiki, ale nie "uciekania przed tekstem";
wyćwiczona dykcja i oddech;
umiejętność czytania ze zrozumieniem i minimum wiedzy biblijnej;
znajomość i stosowanie interpunkcji, pytajników, wykrzykników w tekście czytanym;
skuteczne i zrozumiałe odczytywanie wszystkich słów tekstu tak, jak są one zapisane, choćby były to obce nazwy geograficzne, imiona, nazwy nieznanych przedmiotów, czynności i osób

... czyli wiedza i umiejętności, które przydadzą się w przyszłości każdemu, kto chce używać kompetencji do wystąpień publicznych. Do liturgicznego czytania Słowa Bożego zachęceni niech będą zwłaszcza Dorośli: Ojcowie, Matki, Starsze Rodzeństwo, Młodzi Dorośli, co daje całej Wspólnocie Parafialnej przykład, iż chodzi nie tylko o "dziecinne igraszki" lecz o sprawę istotnie najwyższej wagi: Słowo, przez które mamy się zbawić.

Ale... co znaczy Lektor w szeregach LSO? Jest to Akolita, który w wieku od 14 lat wzwyż po ukończeniu Archidiecezjalnego Kursu Lektora nabywa kompetencji i oficjalnych uprawnień do tej posługi w Parafii i poza nią. Wiele jest więc dróg do zostania lektorem, w LSO mamy dodatkowo dedykowany kurs. Wyróżniającym strojem Lektora jest alba.

V. Ceremoniarz
Ceremoniarz, to "Super-Akolita" - zna całe ministranckie rzemiosło od zapalenia do zgaszenia świateł w kościele. A do tego - ogarnia całość liturgicznego przedsięwzięcia. W Parafii szczytem jego aktywności jest Święte Triduum Paschalne oraz inne wspomniane wcześniej okazje. Ceremoniarz doskonale orientuje się w planie danej liturgii tak, iż jest w stanie przeprowadzić przez nią celebransa. Sam wskazuje kapłanowi odpowiednie miejsca w księgach liturgicznych lub deleguje do tego Ministranta Księgi, posiada świadomość sytuacyjną co do alokacji zasobów osobowo-sprzętowych. Pozostaje w stałym kontakcie na styku Celebrans, Kościelny, Organista, Szafarze Nadzwyczajni, Lektorzy, Kantorzy, Akolici, Ministranci, Kandydaci i Seniorzy. Nic dziwnego, że ta ranga wymaga dodatkowych szkoleń. Dla zdolnych i doświadczonych młodzieńców w wieku 15 lat i wzwyż jest co jakiś czas organizowany Archidiecezjalny Kurs Ceremoniarza. Wzorem każdego Ceremoniarza Parafialnego (a może być ich kilku) jest Mistrz Ceremonii Papieskich. Wyróżniającym strojem Ceremoniarza jest alba i Krzyż Ceremoniarza.

VI. Senior
Seniorem zostaje się w różnych okolicznościach życia, czasem Lektor, Ceremoniarz, czy Zwiadowca Ksiąg ma przerwę w służeniu tylko na własnym ślubie. Bywa też tak, że Super-Akolitą zostaje się już na zawsze - np. po wstąpieniu do Seminarium i otrzymaniu święceń diakonatu i prezbiteratu. Zdobyta wiedza na pewno przyda się w kapłaństwie. We wczesnym chrześcijaństwie prawie od początku, na misjach i zagranicą już od dawna, a w Polsce od kilkunastu lat powstają zręby posługi Diakonów Stałych, świeckich żonatych mężczyzn, którzy są w stanie samodzielnie, z pomocą nielicznych kapłanów zarządzać parafiami: sprawować obrzędy Sakramentu Chrztu, błogosławić małżeństwa, przewodniczyć pogrzebom, głosić Słowo Boże (w tym rekolekcje), katechizować, prowadzić kancelarię parafialną, właściwie wszystko oprócz Mszy św., Sakramentu Pojednania i Namaszczenia Chorych. Do posługi Diakona Stałego potrzebne są studia teologiczne. Posiadający o wiele mniejsze uprawnienia, lecz nie mniej potrzebni, są Nadzwyczajni Szafarze Komunii Świętej. Jeśli ktoś odkrył w sobie talent pedagogiczny to bardzo prawdopodobne, że już jako Senior będzie się włączał w procesy szkolenia ministrantów, zwłaszcza na akolitów i na różne inne sposoby włączał się w życie Parafii. Senior może pełnić służbę w stroju dowolnym - jeśli działa "na zapleczu" np. pomagając Kościelnemu - w zwykły strój odświętny, w komżę bez kołnierza (np. pomagając w zbieraniu tacy), w strój akolity, lektora, ceremoniarza - w zależności od podjętych funkcji. Senior nic nie musi, ale wiele może, zwłaszcza, jeśli w ten sposób wyraża swoją żywą więź z Kościołem. A za kilka lat, może, przyprowadzi po Pierwszej Komunii Świętej swoich Synów, by Liturgiczna Służba Ołtarza trwała aż do końca świata i daj Boże z nami - w Niebie.